ΥΙΟΘΕΣΙΑ
«Το παιδί πρέπει να απολαμβάνει ειδική προστασία, να του παρέχονται ευκαιρίες και δυνατότητες κατάλληλες,ώστε να μπορεί να αναπτύσσεται σωματικά, νοητικά, ηθικά, πνευματικά και κοινωνικά με υγιεινό και φυσιολογικό τρόπο σε συνθήκες ελευθερίας και αξιοπρέπειας»
«Το παιδί έχει δικαίωμα στην καλή διατροφή, κατοικία, ψυχαγωγία και ιατρική περίθαλψη»
«Πρέπει, όσο είναι δυνατό, να μεγαλώνει με τη φροντίδα και την ευθύνη των γονιών του και οπωσδήποτε σε μια ατμόσφαιρα στοργής, ηθικής και υλικής ασφάλειας»
Όσα αναφέρονται πιο πάνω ορίζονται στην Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Παιδιού, του κάθε παιδιού. Είναι λοιπόν απόλυτα λογικό να σκεφτούμε: πως μπορεί ένα παιδί που δεν έχει οικογένεια, να μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον που να του παρέχει, όσα αναφέρονται και ακόμη περισσότερα, που έχουν καταγραφεί στην διακήρυξη των δικαιωμάτων του; Τα δημόσια ιδρύματα φυσικά βοηθούν αυτά τα παιδιά, όμως δεν είναι δυνατό να τους παρέχουν την αποκλειστικότητα που πρέπει να έχει ένα παιδί, η οποία μπορεί να υπάρξει μόνο μέσα σ’ ένα υγιές οικογενειακό περιβάλλον.
Στη χώρα μας πλέον υιοθετούνται περίπου 550 παιδιά κάθε χρόνο (τα 50 μόνο από ιδρύματα).
Που μπορείτε ν’ απευθυνθείτε:
Εξαρτάται από το είδος της υιοθεσίας θα κάνετε:
- Αν θέλετε να υιοθετήσετε ένα παιδί από κάποιο κρατικό ίδρυμα: σε οποιαδήποτε περιοχή της χώρας και αν βρίσκεστε, θα πρέπει να απευθυνθείτε στο Κέντρο Βρεφών «Η Μητέρα». Το ίδρυμα αυτό ανήκει στο Κέντρο Πρόνοιας Περιφέρειας Αττικής, και συνεργάζεται με τους γονείς που επιθυμούν να υιοθετήσουν παιδί από κρατικό ίδρυμα.
- Αν γνωρίζετε το παιδί που επιθυμείτε να υιοθετήσετε (ιδιωτική υιοθεσία) : θα απευθυνθείτε στην Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Κοινωνικής Μέριμνας της περιφέρειάς σας. Αυτό ισχύει για όλη την Ελλάδα.
- Αν θέλετε να υιοθετήσετε παιδί από άλλη χώρα, (διακρατική υιοθεσία), αρμόδιες είναι και πάλι η Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Κοινωνικής Μέριμνας της κάθε περιοχής αλλά και η Κεντρική Αρχή για τις διακρατικές υιοθεσίες που εδρεύει στο Υπουργείο Εργασίας.
Τι προϋποθέτει ο νόμος
- Ένας βασικός περιορισμός για την υιοθεσίαανηλίκου, είναι η ηλικία του υποψήφιου θετού γονέα. Δεν πρέπει να έχει διαφορά με το παιδί μικρότερη από 18 χρόνια και μεγαλύτερη από 50. Επίσης πρέπει να είναι άνω των 30 ετών και όχι μεγαλύτερος από 60.
- Για να υιοθετηθεί ένα παιδί και πάντα με γνώμονα το συμφέρον του, γίνεται η λεγόμενη κατά το νόμο κοινωνική έρευνα, από αναγνωρισμένες από το κράτος γι’ αυτό το σκοπό κοινωνικές οργανώσεις και από εξειδικευμένους κοινωνικούς λειτουργούς. Κατά την έρευνα αυτή ελέγχεται κατά πόσο οι μελλοντικοί θετοί γονείςείναι κατάλληλοι να πάρουν το παιδί και να το αγκαλιάσουν μέσα στην οικογένειά τους με ασφάλεια και εκτιμάται κατά πόσο η υιοθεσίαθα αποβεί ή όχι προς όφελος του υιοθετημένου.
- Για να γίνει επιτρεπτή η υιοθεσία πρέπει οι φυσικοί γονείς να δώσουν την συναίνεσή τους (ή η μητέρα, εφόσον είναι ανύπαντρη) και αυτό μπορεί να γίνει μόνο εφόσον το μωρό έχει συμπληρώσει τους 3 πρώτους μήνες από τη γέννησή του.
- Ένα παιδί μπορεί να δοθεί για υιοθεσία μετά από αφαίρεση της επιμέλειας της φυσικής οικογένειας, την οποία αιτείται ο εισαγγελέας ανηλίκων στο αρμόδιο δικαστήριο.
- Όταν ολοκληρωθεί η κοινωνική έρευνα με όλα τα στοιχεία (την έκθεση της κοινωνικής λειτουργού και την συναίνεση των φυσικών γονιών), φτάνουμε στο δικαστήριο για μια εκούσιας δικαιοδοσίας διαδικασία.
- Μετά την τελεσιδικία της απόφασης, η υιοθεσία θεωρείται οριστική. Το παιδί παίρνει το όνομα των γονέων που το υιοθέτησαν και εξομοιώνεται σύμφωνα με τον νόμο, με το φυσικό παιδί.
- Θα πρέπει να τονίσουμε πως η υιοθεσία δεν προϋποθέτει την ύπαρξη ζευγαριού. Μπορεί και ένας μόνο γονέας να υιοθετήσει παιδί.
- Τέλος αν ο ανήλικος που θα υιοθετηθεί είναι πάνω από 12 ετών, μπορεί να ερωτηθεί και ο ίδιος στο δικαστήριο για την υιοθεσία του.
Ιδιωτική υιοθεσία
Σε αυτή την περίπτωση η υιοθεσία του παιδιού γίνεται χωρίς τη διαμεσολάβηση ιδρύματος ή κάποιας κοινωνικής υπηρεσίας αλλά με απευθείας επαφή των θετών γονέων με τους βιολογικούς. Συνήθως συνδετικός κρίκος ανάμεσά τους είναι κάποιος δικηγόρος ή γυναικολόγος. Θα πρέπει να πούμε πως σύμφωνα με το νόμο, απαγορεύεται ρητά και αποτελεί ποινικό αδίκημα, η λήψη χρηματικού ή άλλου ανταλλάγματος από τους βιολογικούς γονείς του παιδιού ή τα άτομα που θα μεσολαβήσουν για τη διευθέτηση της υιοθεσίας.
Εφόσον οι υποψήφιοι γονείς έχουν βρει το παιδί που θέλουν να υιοθετήσουν, αναθέτουν την υπόθεση σ’ έναν δικηγόρο, ο οποίος απευθύνεται στην Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας & Κοινωνικής Μέριμνας της περιοχής που κατοικούν οι ενδιαφερόμενοι. Ο κοινωνικός λειτουργός του τμήματος, θα έρθει σ’ επαφή με τους φυσικούς γονείς του παιδιού, με τους θετούς και βέβαια με το παιδί, με σκοπό να διαπιστώσει αν πρέπει να γίνει η υιοθεσία. Κύριος στόχος πάντα το συμφέρον του παιδιού. Όσον αφορά τους υποψήφιους γονείς θα πρέπει και σ’ αυτή την περίπτωση να καταθέσουν έγγραφα και πιστοποιητικά, αλλά και να έχουν προσωπικές συναντήσεις με τον κοινωνικό λειτουργό για κοινωνική έρευνα, ενώ πρέπει να συνεργαστούν και κάποια φιλικά-συγγενικά τους πρόσωπα.
Εφ’ όσον κριθούν κατάλληλοι, τότε το αρμόδιο Πρωτοδικείο προχωρά στην έκδοση απόφασης για την ολοκλήρωση της υιοθεσίας.
Διακρατική υιοθεσία
Το 2009 η χώρα μας κύρωσε τη Συμφωνία της Χάγης, βάσει της οποίας ένα ζευγάρι μπορεί να καταθέσει αίτηση στην Κεντρική Αρχή Διακρατικών Υιοθεσιών ή στον κατά τόπο αρμόδιο διαπιστευμένο οργανισμό και να ζητήσει να υιοθετήσει ένα παιδί από άλλο κράτος. Οι υποψήφιοι γονείς αφού λάβουν τα στοιχεία του παιδιού θα πρέπει να ταξιδέψουν στη χώρα που βρίσκεται και εάν ενδιαφέρονται να προχωρήσει η διαδικασία της υιοθεσίας, η οποία θα ολοκληρωθεί ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου της χώρας, σύμφωνα με το ισχύον δίκαιο.
Η κύρωση της Συνθήκης έδωσε αρχικά πολλές ελπίδες στις υπηρεσίες Πρόνοιας ότι με αυτόν τον τρόπο θα μπορούσε να μειωθεί η ιδιωτική υιοθεσία, αφού η διαδικασία θα ήταν πιο εύκολη και δεν θα είχε και την υπόνοια του χρηματισμού. Χρειάστηκαν, όμως, μόνο μερικοί μήνες για να διαπιστωθεί ότι και εδώ υπάρχει σειρά προβλημάτων, τα οποία και πάλι καθιστούν τη διαδικασία πολύπλοκη και χρονοβόρα.
Η υιοθεσία τελείται με τελεσίδικη δικαστική απόφαση με βάση τις συναινέσεις των ενδιαφερομένων προσώπων.
Αρμόδιο για την τέλεση της υιοθεσίας είναι το δικαστήριο, στην περιφέρεια του οποίου έχει τη συνήθη διαμονή του εκείνος που υιοθετεί ή εκείνος που υιοθετείται. Το δικαστήριο ελέγχει την συνδρομή των νομίμων όρων για την υιοθεσία, τη νομιμότητά της όσο και τη σκοπιμότητά της, το αν, δηλαδή, η συγκεκριμένη υιοθεσία εξυπηρετεί το συμφέρον του υιοθετουμένου.
Η υιοθεσία ανηλίκων αποτελεί την σχεδόν αποκλειστική μορφή υιοθεσίας, αφού η υιοθεσία ενηλίκων μόνο κατ’ εξαίρεση είναι δυνατή.
Ο υιοθετών πρέπει να είναι ικανός για δικαιοπραξία.